Dysgrafia – co to jest, objawy, diagnoza i opinia z poradni

1. Co to jest dysgrafia

W polskiej szkole i w poradniach słowo „dysgrafia” ma wąskie znaczenie. Chodzi o graficzną stronę pisma: kształt i wielkość liter, odstępy, trzymanie się linii i tempo pisania. Polskie Towarzystwo Dysleksji opisuje dysgrafię krótko jako trudności grafomotoryczne. Ośrodek Rozwoju Edukacji — jako trudności w utrzymaniu poprawnego poziomu graficznego pisma.

Dysgrafia należy do specyficznych trudności w uczeniu się. Ustawa o systemie oświaty definiuje je jako trudności uczniów w normie intelektualnej, które wynikają ze specyfiki ich funkcjonowania percepcyjno-motorycznego i poznawczego i nie są skutkiem chorób neurologicznych. Mówiąc prościej: to nie lenistwo, nie brak zdolności i nie brak staranności. Chodzi o to, jak współpracują ze sobą ruch ręki, spostrzeganie wzrokowe i koordynacja wzrokowo-ruchowa.

Cztery nazwy, jedna rodzina

Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu nazywa się w Polsce zbiorczo dysleksją rozwojową. Podział na kilka nazw upowszechniła prof. Marta Bogdanowicz — według PTD przejęła go z terminologii stosowanej w Czechosłowacji. W tej rodzinie wyróżnia się:

dysleksję — trudności w czytaniu,
dysortografię — trudności z poprawną pisownią, w tym błędy ortograficzne i fonologiczne,
dysgrafię — trudności grafomotoryczne, czyli z wyglądem pisma.

Osobno mówi się o dyskalkulii, czyli specyficznych trudnościach w uczeniu się matematyki. W komunikatach Centralnej Komisji Egzaminacyjnej te cztery nazwy występują obok siebie.

Uwaga na angielskie źródła

Angielskie „dysgraphia” bywa rozumiane szerzej. Przegląd Chung, Patel i Nizami (2020) opisuje je w najszerszym znaczeniu jako każdą trudność z pisaniem: od kształtu liter i odstępów, przez ortografię i tempo, po gramatykę i układanie tekstu. Polska „dysgrafia” to tylko część tego obrazu. Jeśli czytasz poradnik z USA albo Wielkiej Brytanii, sprawdź, o co dokładnie chodzi autorowi.

2. Dysgrafia w ICD-10, ICD-11 i DSM-5

Opinię o dysgrafii wydaje system oświaty, a nie system ochrony zdrowia. Rozporządzenie o poradniach wymienia, co opinia musi zawierać — kodu choroby na tej liście nie ma. Klasyfikacje medyczne opisują zresztą pisanie inaczej niż polska szkoła:

ICD-10 (WHO) — w Polsce nadal obowiązuje, w wersji z 2008 r. Kod F81.1 to specyficzne zaburzenia ortograficzne, czyli coś bliższego naszej dysortografii. Rozwojowe zaburzenie ekspresji pisemnej mieści się w F81.8. Osobnego kodu dla samego wyglądu pisma nie ma. Ogólne trudności z koordynacją ruchową, w tym dyspraksję, opisuje kod F82.
ICD-11 (WHO) — w Polsce jeszcze nie wdrożona; Ministerstwo Zdrowia nie podało daty. Kod 6A03.1 to rozwojowe zaburzenie uczenia się dotyczące ekspresji pisemnej. Opis wymienia ortografię, gramatykę, interpunkcję i organizację tekstu, ale nie kształt liter. Pismo ręczne pojawia się za to w opisie rozwojowego zaburzenia koordynacji ruchowej (6A04).
DSM-5 (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne) — według przeglądu Chung i in. (2020) mieści dysgrafię w specyficznym zaburzeniu uczenia się, ale nie opisuje jej jako osobnego zaburzenia.

Co to znaczy w praktyce? Jeśli lekarz pisze o „zaburzeniu ekspresji pisemnej”, a poradnia o „dysgrafii”, mogą mieć na myśli różne rzeczy. W szkole i na egzaminach liczy się opinia poradni.

3. Dysgrafia a dysortografia i dysleksja

To najczęstsze pytanie o dysgrafię. Najprościej: dysgrafia odpowiada na pytanie „czy da się to przeczytać i jak szybko powstało”, a dysortografia — „czy jest napisane poprawnie”.

Trudność	Czego dotyczy	Jak to wygląda
Dysgrafia	wygląd i tempo pisma	nierówne, krzywe litery; pismo trudne do odczytania; pisanie wolne i męczące
Dysortografia	poprawna pisownia	błędy ortograficzne, mylenie liter oznaczających podobne głoski, opuszczanie liter — mimo znajomości zasad
Dysleksja	czytanie	wolne lub niedokładne czytanie, kłopot ze zrozumieniem dłuższego tekstu
Dyskalkulia	matematyka	trudności z liczeniem, np. przestawianie cyfr w zapisie liczby

Uczeń może pisać ładnie i robić dużo błędów — to dysortografia bez dysgrafii. Może też pisać bezbłędnie, ale tak, że nikt tego nie odczyta — to dysgrafia bez dysortografii. Często jedno i drugie występuje razem i wtedy opinia może obejmować obie trudności. Więcej o czytaniu piszemy w przewodniku o dysleksji.

4. Objawy dysgrafii u dziecka

Pierwsze sygnały bywają widoczne jeszcze przed szkołą. PTD wśród oznak ryzyka wymienia małą sprawność ruchów przy rysowaniu i pisaniu. Zestawienie amerykańskiego National Center for Learning Disabilities, cytowane przez Chung i in. (2020), podaje m.in. takie sygnały:

niewygodny chwyt ołówka albo dziwna pozycja ciała przy pisaniu,
szybkie męczenie się przy pisaniu,
unikanie rysowania i pisania,
litery źle ukształtowane, odwrócone albo z nierównymi odstępami,
kłopot z utrzymaniem się w liniach i marginesach,
u starszych dzieci: nieczytelne pismo i mieszanie różnych form liter.

Samo „brzydkie pismo” to jeszcze nie dysgrafia. W klasach I–III dzieci dopiero uczą się pisać i duże różnice między nimi są normalne. WHO w opisie ICD-11 podkreśla, że o zaburzeniu świadczy dopiero trudność, która utrzymuje się mimo dobrej nauki i realnie przeszkadza. Dlatego w klasach I–III poradnia może mówić najwyżej o ryzyku specyficznych trudności, a opinię wydaje się najwcześniej po klasie III.

Kiedy warto zareagować? Gdy mimo ćwiczeń pismo się nie poprawia, dziecko coraz bardziej unika pisania albo trudności zaczynają przeszkadzać w nauce. Zacznij od rozmowy z wychowawcą i pedagogiem szkolnym. Szkoła może pomagać także bez opinii — na podstawie obserwacji nauczycieli i specjalistów.

5. Dysgrafia u dorosłych

Dysgrafia nie kończy się z ostatnim dzwonkiem. Przegląd Chung i in. (2020) zwraca uwagę, że trudności z pisaniem mogą utrudniać dorosłym rozwój zawodowy i codzienne sprawy. WHO dodaje, że część osób dostaje rozpoznanie trudności w uczeniu się dopiero w dorosłości. Niektórzy przez lata nadrabiają ogromnym wysiłkiem, a problem wychodzi na jaw, gdy wymagania rosną — na studiach albo w pracy. Dotyczy to też osób, które w innych obszarach radzą sobie bardzo dobrze (piszemy o tym w tekście o podwójnie wyjątkowych).

U dorosłego może to wyglądać tak:

notatki ze spotkania, których potem nie da się odczytać,
ręka szybko się męczy przy dłuższym pisaniu,
formularz z małymi kratkami wypełniasz bardzo długo,
unikasz pisania ręcznie przy innych osobach,
piszesz drukowanymi literami, bo tylko tak ktoś Cię odczyta.

Nagła zmiana pisma to co innego. Jeśli Twoje pismo zmieniło się dopiero w dorosłości, nie zakładaj dysgrafii rozwojowej. Trudności z pisaniem mogą pojawić się po urazie mózgu, przy chorobach neurologicznych albo zwyrodnieniowych — to tzw. dysgrafia nabyta (Chung i in., 2020). Taką zmianę skonsultuj z lekarzem.

W pracy

Nie znaleźliśmy w prawie pracy przepisów, które dotyczą wprost dysgrafii. Obowiązek „niezbędnych racjonalnych usprawnień” (art. 23a ustawy o rehabilitacji zawodowej) dotyczy osób, których niepełnosprawność potwierdza orzeczenie. Bez takiego orzeczenia zostaje rozmowa z przełożonym. Warto prosić o proste rzeczy: notatki na laptopie, formularze w wersji elektronicznej, więcej czasu na to, co trzeba napisać ręcznie. Podobne rozmowy opisujemy w przewodniku o dostosowaniach przy ADHD.

Na studiach

Część uczelni pomaga także studentom ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Przykład: Biuro Wsparcia Osób z Niepełnosprawnościami Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wymienia studentów z dysgrafią wśród osób, którym pomaga. Jako dokument przyjmuje m.in. opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Możliwe dostosowania to np. egzamin dłuższy o 50%, komputer albo zmiana formy egzaminu z pisemnej na ustną. Zasady różnią się między uczelniami — sprawdź regulamin swojej. Jeśli masz opinię ze szkoły, zachowaj ją.

6. Diagnoza: jak wygląda badanie w poradni

Kto diagnozuje

Dysgrafię u ucznia stwierdza poradnia psychologiczno-pedagogiczna — publiczna albo niepubliczna. Opinii o specyficznych trudnościach nie wystawia lekarz. Korzystanie z publicznej poradni jest dobrowolne i bezpłatne. Poradnia obsługuje szkoły ze swojego terenu, więc zwykle idziesz do tej, która jest przypisana do szkoły dziecka.

Kiedy

Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się poradnia może wydać nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia o ocenianiu). W szkole ponadpodstawowej też jest to możliwe. Wniosek składają wtedy rodzice albo pełnoletni uczeń, albo nauczyciel lub specjalista za ich zgodą — zawsze przez dyrektora szkoły, który dołącza opinię rady pedagogicznej. W klasach I–III poradnia pomaga szkole rozpoznać ryzyko specyficznych trudności.

Wniosek i terminy

W szkole podstawowej rodzic składa w poradni pisemny wniosek z uzasadnieniem. Możesz dołączyć dokumenty, np. wyniki wcześniejszych badań i opinię nauczycieli. Poradnia może też sama poprosić szkołę o opinię nauczycieli. Na wydanie opinii ma 30 dni od złożenia wniosku, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach 60 dni.

Co się dzieje na badaniu

Szczegóły zależą od poradni. Zwykle jest to rozmowa z rodzicem, badanie psychologiczne i pedagogiczne, czasem logopedyczne — tak opisuje to np. procedura poradni w Sępólnie Krajeńskim. Ważna jest ocena próbek pisma. Poradnie mogą używać do tego polskich narzędzi z normami, np. Skali oceny sprawności grafomotorycznych SOSG (U. Mirecka, A. Domagała) dla uczniów klas I–VI. Niektóre poradnie mają własne zasady — poradnia w Sępólnie wymaga co najmniej dwóch badań w klasach I–VIII. To reguła tej poradni, nie przepis ogólnopolski.

Opinia opisuje potrzeby i możliwości ucznia oraz to, skąd biorą się trudności. Zawiera stanowisko poradni z uzasadnieniem oraz wskazania dla nauczycieli i rodziców. Na wniosek rodzica poradnia przekazuje kopię do szkoły.

Publiczna czy prywatna poradnia?

Opinię honorowaną przez szkołę i przez CKE może wydać także niepubliczna poradnia — ale tylko taka, która jest założona zgodnie z art. 168 Prawa oświatowego i zatrudnia specjalistów z kwalifikacjami jak w poradniach publicznych (art. 127 ust. 11). Dokument z gabinetu, który tych warunków nie spełnia, nie będzie podstawą dostosowań na egzaminie. Zanim zapłacisz, zapytaj o to wprost. Cen prywatnej diagnozy nie podajemy — nie znaleźliśmy wiarygodnego zestawienia.

Opinia czy orzeczenie?

Przy dysgrafii dostajesz opinię, nie orzeczenie. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się dzieciom niepełnosprawnym, niedostosowanym społecznie i zagrożonym niedostosowaniem (art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego). Specyficzne trudności w uczeniu się do tej grupy nie należą.

A test online?

Żaden test w internecie nie oceni Twojego pisma — do tego potrzebne są próbki pisma i specjalista. Testy na naszej stronie też nie są narzędziami diagnostycznymi i nie mierzą dysgrafii.

Diagnoza u dorosłych

Publiczne poradnie pomagają dzieciom i młodzieży. Wyjątek: jeśli uczysz się w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia albo szkole policealnej, poradnia może wydać Ci opinię na Twój wniosek (§ 22 rozporządzenia o ocenianiu). W innych sytuacjach zostaje prywatny psycholog lub pedagog. Dla osób od 16. roku życia, także dorosłych, istnieje polska bateria BATERIA-16 plus (M. Bogdanowicz i in.). Jej opis skupia się jednak na czytaniu i poprawności pisania, a nie na wyglądzie pisma. Prywatna diagnoza dorosłego pomaga zrozumieć siebie, ale nie daje automatycznie uprawnień z prawa oświatowego.

7. Co daje opinia o dysgrafii w szkole

Dostosowanie wymagań. Nauczyciel musi dostosować wymagania do potrzeb ucznia, który ma opinię (art. 44c ustawy o systemie oświaty, § 2 rozporządzenia o ocenianiu). Przy dysgrafii zmienia się forma sprawdzania, a nie zakres wiedzy. Ośrodek Rozwoju Edukacji podaje przykłady: jeśli nauczyciel nie może odczytać pracy, może poprosić ucznia, by przeczytał ją na głos, albo zapytać go ustnie. Może też zachęcać do pisania drukowanymi literami lub na komputerze. Wymagania co do treści są takie same jak u innych.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna. Specyficzne trudności w uczeniu się są jednym z powodów objęcia ucznia taką pomocą. Jej formą są m.in. zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, prowadzone w grupie do 5 osób.

Egzaminy zewnętrzne. Opinia daje prawo do dostosowań na egzaminie ósmoklasisty i na maturze (art. 44zzr ust. 5 ustawy o systemie oświaty), a także na egzaminie zawodowym (art. 44zzzf ust. 5). Szczegóły — w następnej części.

Ważność. Według komunikatu CKE o maturze opinia wydana po klasie III zachowuje ważność na egzaminach na kolejnych etapach nauki. Nie trzeba jej odnawiać przed maturą.

8. Dysgrafia na egzaminie ósmoklasisty i maturze w 2027 roku

Listę możliwych dostosowań ogłasza dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Poniżej opisujemy komunikaty z 20 sierpnia 2026 r. dla egzaminów w 2027 r. Rada pedagogiczna wybiera z tej listy dostosowania dla konkretnego ucznia. Szkoła informuje o nich na piśmie, a rodzice albo pełnoletni uczeń mają 3 dni robocze na oświadczenie, czy z nich skorzystają (art. 44zzr ust. 12–14).

Egzamin ósmoklasisty 2027

Termin główny to 10–12 maja 2027 r. Standardowy egzamin trwa: język polski 150 minut, matematyka 125 minut, język obcy 110 minut. Opinię trzeba złożyć dyrektorowi szkoły do 15 października 2026 r. W sytuacjach losowych CKE pozwala donieść później tylko zaświadczenie lekarskie, nie opinię.

Dla ucznia z opinią o dysgrafii możliwe są:

zaznaczanie odpowiedzi do zadań zamkniętych w zeszycie zadań, bez przenoszenia ich na kartę odpowiedzi,
pisanie odpowiedzi na komputerze — ale tylko wtedy, gdy pismo jest tak zaburzone, że nie da się go odczytać i ocenić, i gdy uczeń pracował już tak w szkole,
szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych, które uwzględniają specyficzne trudności — z polskiego, matematyki i języka obcego,
dłuższy czas: do 45 minut z polskiego, do 40 z matematyki i do 35 z języka obcego — tylko przy uzasadnionej potrzebie i tylko wtedy, gdy uczeń korzystał z tego w szkole i jest to udokumentowane.

Praktyczna wskazówka: jeśli komputer ma być opcją na egzaminie, uczeń musi wcześniej pisać na nim w szkole. Porozmawiaj o tym z wychowawcą już w klasie VII.

Matura 2027

Dla zdających z opinią o specyficznych trudnościach w uczeniu się komunikat przewiduje dwa dostosowania:

szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych — z języka polskiego (poziom podstawowy i rozszerzony), matematyki na poziomie podstawowym oraz języków obcych,
pisanie pracy na komputerze — na tych samych warunkach co na egzaminie ósmoklasisty.

W tabeli dla tej grupy nie ma wydłużenia czasu. Sama opinia o dysgrafii nie daje więc na maturze 2027 dodatkowych minut. Opinię składa się razem z deklaracją maturalną. Absolwent, który skończył szkołę wcześniej, też może skorzystać z dostosowań — wybiera je wtedy przewodniczący zespołu egzaminacyjnego (art. 44zzr ust. 15).

9. Ćwiczenia i terapia: co naprawdę pomaga

W szkole pomoc może mieć formę zajęć korekcyjno-kompensacyjnych. Poradnia też może prowadzić terapię dziecka. Ale jakie ćwiczenia mają sens? Tu warto spojrzeć na badania.

Hoy, Egan i Feder (2011) przejrzeli 11 badań z dziećmi, które miały trudności z pisaniem. Wniosek: nie działały programy bez samego ćwiczenia pisania ani te, które miały mniej niż 20 sesji ćwiczeń.
Santangelo i Graham (2016) w metaanalizie badań z uczniami od pierwszych lat nauki do końca szkoły średniej (nie tylko z dysgrafią) pokazali, że nauka pisma poprawia czytelność i płynność pisania. Same ćwiczenia ruchowe, bez pisania, pisma nie poprawiły. Czytelność poprawiała też nauka dopasowana do ucznia.

Wniosek dla praktyki: szlaczki, rysowanie po śladzie i zabawy ruchowe mogą być przyjemnym wstępem, ale według tych badań same nie wystarczą. Najwięcej daje regularne ćwiczenie pisania liter i wyrazów, dopasowane do dziecka i rozłożone na wiele sesji. Nakładki na ołówek czy grubsze przybory niektórym dzieciom pomagają, ale mocnych badań na ten temat nie znaleźliśmy.

Oba źródła dotyczą dzieci. O ćwiczeniach pisma u dorosłych wiemy niewiele — dobrych badań na ten temat nie znaleźliśmy.

Pisać ręcznie czy na klawiaturze?

Tu są dwie racje. Chung i in. (2020) polecają komputer, dyktowanie i sprawdzanie pisowni jako dostosowania. Jednocześnie radzą, by w szkole nie porzucać ćwiczenia pisma. Pismo ręczne jest potrzebne w codziennych sprawach, np. przy formularzach, a samo pisanie ręką może wspierać uczenie się. Ci sami autorzy zaznaczają, że komputer zmniejsza stres przy zapisywaniu, ale nie pomaga w planowaniu i organizacji tekstu.

U dorosłych rachunek jest zwykle prostszy. Jeśli pisanie ręczne dużo Cię kosztuje, klawiatura i dyktowanie w telefonie są rozsądnym wyborem. Tam, gdzie trzeba pisać ręcznie, pomaga wolniejsze tempo i drukowane litery.

Czy dysgrafia mija?

Dysgrafia nie jest chorobą, więc nie mówimy o leczeniu. Pismo da się poprawić ćwiczeniem. WHO podaje jednak, że specyficzne trudności w uczeniu się zwykle utrzymują się w jakiejś formie także w dorosłości. Jeśli przez lata ktoś Ci powtarzał, że wystarczy się bardziej postarać — definicja mówi co innego. To trudność wynikająca ze sposobu funkcjonowania, a nie z postawy.

10. Dysgrafia a ADHD, dyspraksja i autyzm

WHO w opisie ICD-11 podaje, że rozwojowe zaburzenia uczenia się często współwystępują z ADHD, rozwojowym zaburzeniem koordynacji ruchowej, zaburzeniami rozwoju języka i autyzmem.

ADHD. Przegląd Racine i in. (2008) wskazuje, że dzieci z ADHD częściej mają gorsze pismo — mniej czytelne albo pisane w nieodpowiednim tempie. Autorzy zaznaczają, że potrzeba większych badań. WHO dodaje, że wiele osób z trudnościami w uczeniu się ma kłopot z utrzymaniem uwagi, który nie spełnia kryteriów ADHD. Jeśli spełnia — można rozpoznać oba. Zobacz: czym jest ADHD i ADHD u dorosłych.

Dyspraksja. Pismo ręczne to jeden z przykładów w opisie rozwojowego zaburzenia koordynacji ruchowej w ICD-11. U dzieci w wieku szkolnym trudności widać m.in. przy pisaniu, a u dorosłych np. przy robieniu notatek. Jeśli kłopot dotyczy nie tylko pisma, ale też zapinania guzików, wiązania butów, jazdy na rowerze czy gier z piłką, zapytaj o dyspraksję.

Autyzm. Przegląd Kushki i in. (2011) wskazuje, że u autystycznych dzieci pismo bywa mniej czytelne, a litery gorzej ukształtowane. Jako możliwe przyczyny wymienia motorykę małą i integrację wzrokowo-ruchową. Polskie Towarzystwo Dysleksji w stanowisku przygotowanym na prośbę MEN pisze, że autyzm nie wyklucza rozpoznania specyficznych trudności w uczeniu się (pod warunkiem normy intelektualnej). Dawniej odpowiedź na to pytanie była negatywna. Jeśli poradnia odmawia opinii tylko z powodu diagnozy autyzmu, możesz powołać się na to stanowisko. Więcej: autyzm u dorosłych.

11. Najczęstsze pytania

Co to jest dysgrafia?

Dysgrafia to specyficzna trudność w opanowaniu czytelnego i sprawnego pisma ręcznego. Polskie Towarzystwo Dysleksji opisuje ją jako trudności grafomotoryczne, a Ośrodek Rozwoju Edukacji jako trudności w utrzymaniu poprawnego poziomu graficznego pisma. Litery bywają nierówne i źle ukształtowane, pismo nie trzyma się linii, a pisanie jest wolne i męczące. Dysgrafia nie wynika z lenistwa ani z niskiej inteligencji. W Polsce stwierdza ją poradnia psychologiczno-pedagogiczna w opinii o specyficznych trudnościach w uczeniu się.

Czym się różni dysgrafia od dysortografii?

Dysgrafia dotyczy wyglądu i tempa pisma: czy da się je odczytać i jak szybko powstaje. Dysortografia dotyczy poprawności pisowni: błędów ortograficznych i fonologicznych mimo znajomości zasad. Można pisać ładnie i z błędami (dysortografia bez dysgrafii) albo bezbłędnie, ale nieczytelnie (dysgrafia bez dysortografii). Często obie trudności występują razem.

Jak rozpoznać dysgrafię u dziecka?

Sygnały to m.in.: niewygodny chwyt ołówka lub dziwna pozycja ciała przy pisaniu, szybkie męczenie się, unikanie rysowania i pisania, źle ukształtowane lub odwrócone litery, nierówne odstępy, wychodzenie poza linie i marginesy, a u starszych dzieci nieczytelne pismo. W klasach I–III duże różnice w piśmie są jednak normalne. Dlatego poradnia może wtedy mówić najwyżej o ryzyku specyficznych trudności, a opinię wydaje najwcześniej po klasie III.

Jak wygląda badanie na dysgrafię?

Badanie prowadzi poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Zwykle obejmuje rozmowę z rodzicem, badanie psychologiczne i pedagogiczne, czasem logopedyczne, oraz ocenę próbek pisma i zeszytów. Poradnie mogą używać polskich narzędzi z normami, np. Skali oceny sprawności grafomotorycznych (SOSG) dla klas I–VI. Szczegóły zależą od poradni. Żaden test online nie oceni pisma — do tego potrzebne są próbki pisma i specjalista.

Kiedy można zdiagnozować dysgrafię?

Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się poradnia może wydać nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej (§ 3 rozporządzenia o ocenianiu). Uczniowi szkoły ponadpodstawowej też można ją wydać — na wniosek rodziców lub pełnoletniego ucznia albo nauczyciela za zgodą rodziców, złożony przez dyrektora szkoły. W klasach I–III poradnia pomaga szkole rozpoznać ryzyko takich trudności.

Co daje opinia o dysgrafii?

W szkole nauczyciele muszą dostosować wymagania do potrzeb ucznia. Przy dysgrafii zmienia się forma sprawdzania, nie zakres wiedzy: np. uczeń czyta swoją pracę na głos, odpowiada ustnie, pisze drukowanymi literami albo na komputerze. Opinia jest też podstawą do pomocy psychologiczno-pedagogicznej, np. zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, oraz do dostosowań na egzaminie ósmoklasisty, maturze i egzaminie zawodowym.

Czy dysgrafia wydłuża czas na egzaminie ósmoklasisty i na maturze?

Na egzaminie ósmoklasisty w 2027 r. dłuższy czas (do 45 minut z polskiego, do 40 z matematyki, do 35 z języka obcego) jest możliwy tylko przy uzasadnionej potrzebie i tylko wtedy, gdy uczeń korzystał z niego w szkole i jest to udokumentowane. Na maturze 2027 tabela dostosowań dla osób ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się nie przewiduje wydłużenia czasu. Daje za to szczegółowe zasady oceniania i — przy bardzo nieczytelnym piśmie — pisanie na komputerze.

Czy dysgrafię można wyleczyć?

Dysgrafia nie jest chorobą, więc nie mówi się o leczeniu. Pismo można poprawić ćwiczeniem, ale według WHO specyficzne trudności w uczeniu się zwykle utrzymują się w jakiejś formie także w dorosłości. Dlatego obok ćwiczeń liczą się dostosowania: komputer, dyktowanie, dodatkowy czas, ocenianie treści zamiast wyglądu pisma.

Jakie ćwiczenia pomagają przy dysgrafii?

Badania z dziećmi pokazują, że najwięcej daje regularne ćwiczenie samego pisania, dopasowane do dziecka i rozłożone na wiele sesji. W przeglądzie Hoy, Egan i Feder (2011) nie działały programy bez ćwiczenia pisania ani te krótsze niż 20 sesji. Szlaczki, rysowanie po śladzie i zabawy ruchowe mogą być wstępem, ale same zwykle nie wystarczą. O ćwiczeniach pisma u dorosłych wiadomo niewiele.

Czy dorosły może mieć dysgrafię i gdzie się zbadać?

Tak. Trudności z pisaniem często zostają na dorosłość, a część osób rozpoznaje je dopiero wtedy. Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne pomagają dzieciom i młodzieży; wyjątkiem są słuchacze szkół dla dorosłych, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych, którym poradnia może wydać opinię. Pozostali dorośli mogą zbadać się prywatnie u psychologa lub pedagoga. Jeśli Twoje pismo zmieniło się dopiero w dorosłości, skonsultuj to z lekarzem — to może być coś innego niż dysgrafia rozwojowa.

Powiązane przewodniki

12. Źródła i data aktualizacji

Każdy przepis, termin i wynik badania na tej stronie sprawdziliśmy w poniższych źródłach. Tam, gdzie nie znaleźliśmy wiarygodnych danych (np. cen prywatnej diagnozy, badań nad dorosłymi), piszemy to wprost.

Prawo oświatowe

Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 881 ze zm.), art. 3 pkt 18a, art. 44c, art. 44zzr ust. 5 i 10–15, art. 44zzzf ust. 5. isap.sejm.gov.pl
Ustawa z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 820), art. 127 ust. 1 i 11. isap.sejm.gov.pl
Rozporządzenie MEN z 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 2572 ze zm.; zmiany z 2024, 2025 i 2026 r. nie dotyczą § 3), § 2, § 3, § 22. isap.sejm.gov.pl
Rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 1798), § 2 ust. 2 pkt 6, § 8. isap.sejm.gov.pl
Rozporządzenie MEN z 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 2499), § 1, § 5, § 6, § 8, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 13, § 14. isap.sejm.gov.pl
Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 1 i art. 23a. isap.sejm.gov.pl

Egzaminy (CKE)

Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2026/2027 (m.in. tabela 1.11, pkt C.10, pkt G.25). bip.cke.gov.pl
Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2026/2027 (m.in. tabela 1.11, pkt C.10, przypis 7). cke.gov.pl
Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie harmonogramu egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego w 2027 roku. cke.gov.pl
CKE (2025). Informator o egzaminie ósmoklasisty od roku szkolnego 2024/2025 — czas trwania egzaminów (rozdz. E). bip.cke.gov.pl

Definicje i klasyfikacje

Polskie Towarzystwo Dysleksji. Dysleksja — co to jest (terminologia: dysleksja, dysortografia, dysgrafia; objawy; etiologia). ptd.edu.pl
Polskie Towarzystwo Dysleksji. Dysleksja i autyzm — problemy z diagnozą. ptd.edu.pl oraz stanowisko PTD w odpowiedzi na pytanie MEN. ptd.edu.pl
Rafał-Łuniewska J. (2021). Dostosowanie wymagań edukacyjnych wobec uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji. ore.edu.pl
WHO. ICD-10 (wersja 2019): F81.1 Specific spelling disorder, F81.8, F82. icd.who.int
WHO (2024). Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders — 6A03 i 6A04. who.int
Ministerstwo Zdrowia. Odpowiedzi na pytania dotyczące ICD-11 (obowiązująca wersja ICD-10, status wdrożenia ICD-11). gov.pl

Badania

Chung P.J., Patel D.R., Nizami I. (2020). Disorder of written expression and dysgraphia: definition, diagnosis, and management. Translational Pediatrics 9(Suppl 1):S46–S54. doi.org/10.21037/tp.2019.11.01
Hoy M.M.P., Egan M.Y., Feder K.P. (2011). A systematic review of interventions to improve handwriting. Canadian Journal of Occupational Therapy 78(1):13–25. doi.org/10.2182/cjot.2011.78.1.3
Santangelo T., Graham S. (2016). A Comprehensive Meta-analysis of Handwriting Instruction. Educational Psychology Review 28:225–265. doi.org/10.1007/s10648-015-9335-1
Racine M.B., Majnemer A., Shevell M., Snider L. (2008). Handwriting performance in children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). Journal of Child Neurology 23(4):399–406. doi.org/10.1177/0883073807309244
Kushki A., Chau T., Anagnostou E. (2011). Handwriting difficulties in children with autism spectrum disorders: a scoping review. Journal of Autism and Developmental Disorders 41(12):1706–1716. doi.org/10.1007/s10803-011-1206-0

Narzędzia i wsparcie

Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych. Skala oceny sprawności grafomotorycznych SOSG (U. Mirecka, A. Domagała). pracowniatestow.pl
Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych. BATERIA-16 plus (M. Bogdanowicz i in.). pracowniatestow.pl
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Sępólnie Krajeńskim. Procedura wydawania opinii o specyficznych trudnościach w uczeniu się. poradnia-sepolno.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Biuro Wsparcia Osób z Niepełnosprawnościami. Wsparcie dla studentów neuroróżnorodnych. bwon.amu.edu.pl

Aktualizacja: 25 września 2026. Stronę przejrzymy ponownie, gdy CKE opublikuje komunikaty o dostosowaniach na rok szkolny 2027/2028.

Tylko informacja — nie porada medyczna, prawna ani diagnoza. Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się wydaje poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Zasady egzaminów zmieniają się co roku; aktualne komunikaty znajdziesz na cke.gov.pl.

Dysgrafia: co to jest i jak ją rozpoznać